De overgang en de gezichtshuid: een overzicht van onderzoeken naar lokaal oestrogeen

De overlap van symptomen van de overgang en het begin van huidveroudering suggereert dat een daling van de oestrogeenspiegels een belangrijke factor kan zijn bij vrouwen in de perimenopauze.
Vaak worden hormonen belangrijk geacht bij de intrinsieke veroudering van de huid, maar hun rol is niet duidelijk gedefinieerd.
Daarom onderzocht deze studie of lokale huidbehandeling met oestrogeen kan helpen bij het omkeren van enkele veranderingen in de verouderende huid.

Belangrijk om vooraf te weten: Lokaal oestrogeen voor de huid is een hormonaal geneesmiddel op recept, geen cosmetica.

Lokale oestrogeenpreparaten voor het gezicht (estradiol of estriol) zijn hormonen die alleen op doktersrecept verkrijgbaar zijn.
Hoewel ze op de huid worden aangebracht, kan een deel van het hormoon in de bloedbaan worden opgenomen en systemisch werken.
Bij vrouwen met een baarmoeder wordt blootstelling aan oestrogeen zonder balans met progesteron (ongebruikt oestrogeen) in verband gebracht met een verhoogd risico op hyperplasie en endometriumkanker.
Het gebruik is gecontra-indiceerd bij vrouwen met hormoongevoelige kanker of een voorgeschiedenis daarvan, zoals borst-, baarmoeder- of eierstokkanker, en bij andere aandoeningen die een arts moet beoordelen.
Bovendien worden de meeste lokale oestrogeenpreparaten voor het gezicht bereid in een apotheek (compounding) en zijn niet goedgekeurd door de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit (FDA) voor dit doel.
Daarom vereist elk dergelijk gebruik diagnose, recept en follow-up door een arts of dermatoloog, en is het niet geschikt als schoonheidsoplossing voor eigen gebruik.

Materialen en methoden:
De effecten van 0,01% estradiol in de ene groep en 0,3% estriol in de andere groep werden onderzocht,
aan het onderzoek namen 59 vrouwen in de premenopauze deel die symptomen van huidveroudering ervoeren.
Maandelijkse tests werden uitgevoerd voor oestrogeen (E2), follikelstimulerend hormoon (FSH) en prolactine (PRL).
De maandelijkse klinische follow-up ging gepaard met metingen van de huidvochtigheid met behulp van een corneometer en een profielmeter.
Bij 10 proefpersonen werden huidmonsters genomen voor immunohistochemisch onderzoek van collageentypen I en III.

Resultaten:
Na 6 maanden behandeling verbeterden de elasticiteit en stevigheid van de huid aanzienlijk en namen de rimpeldiepte en poriegrootte af met 61% tot 100% in beide groepen.
Het is belangrijk op te merken dat dit cijfer afkomstig is uit één enkel, klein, ongecontroleerd onderzoek uit 1996 (zonder controlegroep en met een beperkt aantal deelnemers), en daarom moet het met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd en niet als een definitief bewijs.
Bovendien nam de huidvochtigheid toe en toonde de meting van rimpels met een huidprofielmeter een significante, en zelfs zeer grote, afname in rimpeldiepte in respectievelijk de estradiol- en estriolgroepen.
Bij immunohistochemisch onderzoek werd een significante toename in type III-collageenmarkering waargenomen, samen met een verhoogd aantal collageenvezels aan het einde van de behandelingsperiode.
Wat de hormoonspiegels betreft, stegen alleen de prolactinespiegels significant en werden er in dit onderzoek geen systemische hormonale bijwerkingen waargenomen.

Lokaal oestrogeen:

Lokaal oestrogeen wordt rechtstreeks op de huid aangebracht in de vorm van een crème of gel.
Deze benadering is bedoeld om oestrogeen te laten werken op het behandelde gebied, met de bedoeling een deel van de systemische blootstelling die gepaard gaat met orale hormoonvervangingstherapie (HRT) te verminderen.
Vermindering is echter geen eliminatie: systemische absorptie is nog steeds mogelijk, waardoor de hormonale risico's niet verdwijnen en het gebruik onder medisch toezicht blijft.
Verschillende onderzoeken, meestal klein, hebben gesuggereerd dat lokaal oestrogeen een droge huid, rimpels en huiddikte kan verbeteren, maar de kwaliteit van het bewijs is beperkt.
Bovendien kan het gebruik van lokaal oestrogeen lokale bijwerkingen veroorzaken, zoals huidirritatie, uitslag en bloeding.

Wat zegt een recente literatuurstudie:
Een literatuurstudie gepubliceerd in 2019 (Rzepecki et al.) verzamelde de onderzoeken die lokale oestrogeentherapie voor de verouderende huid onderzochten.
De conclusie van de reviewers was dat sommige onderzoeken wijzen op een mogelijke verbetering van huidparameters, maar het bewijs is nog steeds beperkt en inconsistent, en er is verder, kwalitatief beter onderzoek nodig voordat dit als een bewezen behandeling kan worden aanbevolen.

Isoflavonen:

Isoflavonen zijn plantaardige stoffen die voornamelijk voorkomen in voedingsmiddelen zoals soja en sojabonen.
Isoflavonen lijken structureel op oestrogeen en kunnen zich binden aan dezelfde receptoren in het lichaam.
Als gevolg hiervan kunnen isoflavonen de huid op een vergelijkbare manier beïnvloeden als oestrogeen.
Onderzoeken naar de effecten van isoflavonen op de huid waren minder consistent.
Sommige onderzoeken toonden aan dat isoflavonen een droge huid en rimpels kunnen verbeteren, terwijl andere geen significant effect vonden.

Referenties:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8876303/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6451761/