Khủng hoảng tuổi trung niên: Ảnh hưởng của thời kỳ mãn kinh lên não bộ và cách bảo vệ

Khủng hoảng tuổi trung niên được biết đến là giai đoạn của những biến động cảm xúc, nhưng các nghiên cứu mới chỉ ra rằng nó còn hơn thế rất nhiều.
Thời kỳ mãn kinh, xảy ra trong độ tuổi từ 40 đến 60, gây ra những thay đổi đáng kể trong não, có thể ảnh hưởng đến chức năng nhận thức và nguy cơ mất trí nhớ.

Những thay đổi trong não ở thời kỳ mãn kinh:

Thay đổi cấu trúc:

• Thay đổi ở vùng hồi hải mã: Khu vực não quan trọng cho trí nhớ và học tập. Các nghiên cứu hình ảnh cho thấy sự giảm nhẹ về thể tích chất xám ở vùng hồi hải mã và vỏ não nội khứu trong quá trình chuyển đổi nội tiết tố, nhưng một phát hiện đáng khích lệ là một phần sự suy giảm này ổn định và thậm chí phục hồi một phần ở giai đoạn sau mãn kinh.
• Giảm kết nối: Sự suy giảm kết nối giữa các vùng khác nhau của não, điều này có thể ảnh hưởng đến nhận thức và các chức năng não khác.
  

Thay đổi di truyền:

• Biểu hiện gia tăng của các gen liên quan đến viêm: Các nghiên cứu đã tìm thấy sự gia tăng biểu hiện của các gen này ở những người trong thời kỳ mãn kinh, điều này có thể dẫn đến viêm não mãn tính và suy giảm chức năng nhận thức.
• Biểu hiện giảm của các gen liên quan đến sản xuất protein tại khớp thần kinh: Khớp thần kinh là điểm tiếp xúc giữa các tế bào thần kinh, và các protein này rất cần thiết cho chức năng bình thường của chúng. Sự suy giảm sản xuất của chúng có thể dẫn đến suy giảm trí nhớ và nhận thức.

• Ảnh hưởng cụ thể đến phụ nữ:
  • Mức protein tau cao hơn: Phụ nữ có xu hướng có mức protein tau cao hơn và tốc độ tích tụ nhanh hơn, đặc biệt là khi có sự hiện diện của mức amyloid gia tăng và sau thời kỳ mãn kinh. Mức độ cao này có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn.

Protein tau:

Protein tau là một protein liên kết với vi ống, thành phần cấu tạo nên bộ xương của tế bào thần kinh. Vai trò chính của nó là ổn định các vi ống và hỗ trợ vận chuyển các chất dọc theo sợi trục. Sự tích tụ protein tau dưới dạng các khối bệnh lý trong não là một trong những đặc điểm chính của bệnh Alzheimer.

Các cách bảo vệ não:

• Tiêu thụ chất xơ trong chế độ ăn uống: Các nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa việc tiêu thụ nhiều chất xơ,
  (Đối với người trưởng thành, lượng chất xơ khuyến nghị là 25 gram đến 30 gram mỗi ngày (hoặc 14 gram chất xơ trên 1000 kilocalories))
  với nguy cơ mất trí nhớ giảm.
  
• Thực phẩm giàu chất xơ:
  Trái cây: Quả mọng, táo, lê, trái cây họ cam quýt.
  Rau củ: Bông cải xanh, cải Brussels, cà rốt, khoai lang, đậu xanh.
  Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám, hạt diêm mạch.
  Các loại đậu: Đậu lăng, đậu, đậu Hà Lan.
  Các loại hạt và hạt có dầu: Hạnh nhân, quả óc chó, hạt lanh, hạt bí ngô.
  
• Hoạt động thể chất: Hoạt động thể chất thường xuyên (150 phút mỗi tuần) có liên quan đến sức khỏe não bộ tốt hơn ở giai đoạn sau của cuộc đời.
  
• Thực phẩm bổ sung:
  Phosphatidylserine: Trong số các đặc tính khác, có thể bảo vệ não khỏi tổn thương do viêm, bệnh thoái hóa thần kinh và các tình trạng khác.
  Ginkgo biloba: Có thể cải thiện trí nhớ, sự tập trung và khả năng nhận thức, đặc biệt ở người lớn tuổi.
  Huperzine A: Có thể cải thiện trí nhớ, sự tập trung và khả năng nhận thức, đặc biệt ở người lớn tuổi. *(Huperzine A)
  Omega 3: Có thể cải thiện trí nhớ và ngăn ngừa suy giảm nhận thức.
  

Các thói quen lành mạnh khác:

• Ngủ đủ giấc
• Chế độ ăn uống cân bằng
• Quản lý căng thẳng
• Tránh hút thuốc
• Tiêu thụ rượu vừa phải

• Duy trì hoạt động trí não:
  • Đọc sách
  • Giải câu đố
  • Học những điều mới
• Tham gia các hoạt động xã hội:
  • Các mối quan hệ xã hội mạnh mẽ góp phần vào sức khỏe não bộ.

.
Tài liệu tham khảo:

https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.0000000000011375
https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(22)01124-2
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37010830/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2733348/
https://www.medicalnewstoday.com/articles/reduction-in-hippocampus-in-brain-linked-to-cognitive-decline-risk
https://link.springer.com/article/10.1007/s00702-021-02451-8