Monolauryna: przeciwdrobnoustrojowy suplement z kokosa, co mówią badania?

Co kilka lat pojawia się suplement, który obiecuje uczynić z kokosa naturalny antybiotyk. Jedną z najgłośniejszych nazw w tej dziedzinie jest monolauryna, cząsteczka wytwarzana z kwasu laurynowego, tego samego kwasu tłuszczowego, który znajduje się w oleju kokosowym i mleku matki. W mediach społecznościowych i na stronach z suplementami jest często przedstawiana jako uniwersalne rozwiązanie przeciwko wirusom, bakteriom i grzybom, zyskując imponujące przydomki, takie jak naturalna tarcza przed infekcjami.

Prawdziwa historia naukowa jest bardziej złożona i interesująca niż marketing. In vitro monolauryna rzeczywiście wykazuje imponującą zdolność do niszczenia niektórych bakterii i wirusów, a istnieje dla tego całkowicie logiczny mechanizm biologiczny. Ale między szalką Petriego w laboratorium a żywym ludzkim ciałem jest ogromna przepaść i właśnie tam znajduje się słaby punkt monolauryny. W tym artykule wyjaśnimy, co robi ta cząsteczka, jak działa na poziomie komórkowym i dlaczego nasza ocena dla niej to 🟡 żółty, a nie 🟢 zielony.

Czym jest monolauryna?

Monolauryna, czyli naukowo monolaurynian glicerolu (Glycerol Monolaurate, GML), jest monoglicerydem: cząsteczką powstałą z połączenia kwasu laurynowego z cząsteczką glicerolu. Oto najważniejsze informacje w kilku punktach:

• Pochodzi z kwasu laurynowego, średniołańcuchowego kwasu tłuszczowego (12 atomów węgla), który występuje obficie w oleju kokosowym, oleju z ziaren palmowych i mleku matki.
• Organizm sam wytwarza niewielkie ilości monolauryny z kwasu laurynowego i jest to jeden z powodów, dla których mleku matki przypisuje się właściwości przeciwdrobnoustrojowe.
• Jest klasyfikowany jako bezpieczny suplement diety (GRAS) przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków i od wielu lat stosowany jako emulgator i konserwant w żywności i kosmetykach.
• Sprzedawany jako suplement w kapsułkach lub granulkach, zazwyczaj w dawkach od kilkuset miligramów do kilku gramów dziennie.

Ważne jest, aby zrozumieć: monolauryna nie jest witaminą ani minerałem, którego brakuje, ani nie jest niezbędnym składnikiem odżywczym. Jest przyjmowana jako suplement funkcjonalny w celu wykorzystania jej aktywności przeciwdrobnoustrojowej, a nie w celu uzupełnienia jakichkolwiek niedoborów żywieniowych.

Związek z układem odpornościowym: prawdziwy mechanizm in vitro

Powodem, dla którego monolauryna przyciąga uwagę naukową, jest mechanizm działania oparty na prostej właściwości fizycznej: jest cząsteczką amfifilową, co oznacza, że jedna jej część lubi tłuszcz, a druga lubi wodę. Ta właściwość pozwala jej wnikać w błony tłuszczowe i je zaburzać. Oto jak to działa:

• Zaburzanie otoczki bakterii Gram-dodatnich: Monolauryna wnika w błonę komórkową bakterii, takich jak gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) i paciorkowiec, uszkadzając stabilność błony, a tym samym osłabiając lub zabijając bakterię.
• Rozkładanie otoczki wirusów otoczkowych: Wiele wirusów, takich jak grypa, opryszczka i CMV, jest otoczonych tłuszczową otoczką pochodzącą z komórki, którą zainfekowały. Monolauryna wnika w tę otoczkę i może ją rozłożyć, upośledzając w ten sposób zdolność wirusa do infekowania.
• Hamowanie produkcji toksyn: Badania wykazały, że nawet w stężeniach, które nie zabijają bakterii, monolauryna hamuje wytwarzanie przez nią superantygenów i toksyn, takich jak toksyna powodująca zespół wstrząsu toksycznego.
• Zapobieganie tworzeniu biofilmu: Monolauryna hamuje tworzenie biofilmu, tej lepkiej warstwy ochronnej, którą bakterie tworzą na powierzchniach i tkankach, co znacznie utrudnia ich leczenie.

Ważny punkt dotyczący bezpieczeństwa: W badaniach laboratoryjnych monolauryna uszkadzała błony wirusów i bakterii znacznie bardziej niż komórki samego ssaka. Wyjaśnieniem jest to, że skład lipidów w błonach wirusa różni się od składu komórek organizmu, przez co są one bardziej podatne na uszkodzenia. To jest powód stosunkowo dobrego profilu bezpieczeństwa tej substancji.

Obecne dowody

Badanie 1: Aktywność antybakteryjna z 2012 roku (Schlievert i Peterson)

Jedno z najczęściej cytowanych badań w tej dziedzinie zostało opublikowane w czasopiśmie PLoS ONE w 2012 roku przez badaczy Patricka Schlieverta i Marnie Peterson z University of Minnesota. Naukowcy zbadali aktywność antybakteryjną monolauryny in vitro, zarówno w hodowli płynnej, jak i w biofilmie, wobec szerokiej gamy bakterii.

Najważniejszy wynik: Monolauryna była co najmniej 200 razy skuteczniejsza niż kwas laurynowy w niszczeniu gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus) i paciorkowca ropnego (Streptococcus pyogenes) w hodowli płynnej. Ponadto zapobiegała tworzeniu biofilmu przez gronkowca złocistego i pałeczkę grypy (Haemophilus influenzae), a nawet była śmiertelna w dojrzałym biofilmie. Jest to badanie in vitro, więc dostarcza silnego dowodu na biologiczną wykonalność, ale nie mówi, co stanie się w organizmie człowieka, który połknie kapsułkę.

Badanie 2: Przegląd monolauryny i kwasu laurynowego z 2006 roku (Lieberman)

W 2006 roku Shari Lieberman, Mary Enig i Harry Preuss opublikowali w czasopiśmie Alternative and Complementary Therapies przegląd, który zebrał dowody na temat monolauryny i kwasu laurynowego jako naturalnych środków przeciwwirusowych i antybakteryjnych.

Przegląd opisał aktywność przeciwko bakteriom Gram-dodatnim (głównie gronkowcowi złocistemu), grzybom, takim jak Candida, oraz wirusom otoczkowym, takim jak wirus opryszczki pospolitej (HSV) i wirus pęcherzykowatego zapalenia jamy ustnej (VSV). Należy jednak podkreślić, że jest to przegląd oparty głównie na badaniach in vitro i na zwierzętach, a nie na kontrolowanych badaniach klinicznych na ludziach. Przegląd jest często cytowany, ale nie zastępuje silnych dowodów klinicznych.

Badanie 3: Krytyczny przegląd z 2020 roku (kliniczne zastosowanie monolauryny)

Najważniejszy przegląd dla zrównoważonego zrozumienia został opublikowany w 2020 roku w czasopiśmie Journal of Chiropractic Medicine pod tytułem „Kliniczne zastosowanie monolauryny jako suplementu diety”. Naukowcy przeszukali bazę danych PubMed w poszukiwaniu rzeczywistych dowodów klinicznych u ludzi.

Otrzeźwiające odkrycie: Spośród 28 artykułów, które wydawały się istotne, znaleziono tylko 3 artykuły wykazujące przeciwdrobnoustrojowe działanie monolauryny u ludzi, a wszystkie dotyczyły stosowania miejscowego (dopochwowego i doustnego), a nie doustnego połknięcia. Innymi słowy, pomimo że monolauryna jest sprzedawana na całym świecie w celu wsparcia odporności, prawie nie ma kontrolowanych dowodów naukowych na to, że jej przyjmowanie doustne wpływa na infekcje w organizmie. To jest właśnie powód naszej oceny 🟡: mechanizm jest obiecujący, ale brakuje dowodów klinicznych u ludzi.

A co z innymi zastosowaniami?

Wokół monolauryny narosło wiele twierdzeń wykraczających poza przeziębienie i grypę. Niektórzy promują ją jako leczenie wspomagające w przypadku wirusa Epsteina-Barr (EBV), chronicznego zmęczenia, nawracającej opryszczki, a nawet kandydozy jelitowej. Niektóre z tych twierdzeń opierają się na mechanizmie laboratoryjnym, który rzeczywiście wykazuje aktywność przeciwko wirusom otoczkowym i grzybom. Ale tutaj potrzebna jest podwójna ostrożność.

Przepaść między aktywnością in vitro a skutecznością kliniczną jest kluczową kwestią. Fakt, że substancja zabija wirusa na szalce Petriego, nie gwarantuje, że dotrze w wystarczającym stężeniu do zainfekowanej tkanki po połknięciu, strawieniu i wchłonięciu. Większość twierdzeń dotyczących EBV i chronicznego zmęczenia opiera się na osobistych świadectwach i logicznym myśleniu o mechanizmie, a nie na kontrolowanych eksperymentach. Osoby cierpiące na prawdziwy stan przewlekły potrzebują diagnozy i leczenia medycznego, a nie polegania na suplemencie.

Czy warto zacząć przyjmować monolaurynę?

Kilka kluczowych zastrzeżeń prowadzi nas do oceny 🟡, a nie 🟢:

• Dowody u ludzi są bardzo skąpe: Jak widzieliśmy, prawie nie ma kontrolowanych badań klinicznych dotyczących przyjmowania doustnego. Większość dowodów pochodzi z laboratorium i badań na zwierzętach, a to zasadnicza różnica.
• Nie zastępuje leczenia aktywnej infekcji: Jeśli masz znaczącą infekcję bakteryjną lub wirusową, monolauryna nie jest lekiem. Opóźnianie prawdziwej opieki medycznej na rzecz suplementu może być niebezpieczne.
• Brak standaryzacji dawkowania: Nie ma jednolitej, opartej na badaniach dawki, a produkty na rynku różnią się znacznie stężeniem i jakością.
• Możliwe skutki uboczne: Oprócz łagodnego dyskomfortu trawiennego, niektórzy zgłaszają tymczasową reakcję Herxheimera, chociaż nie jest to dobrze udokumentowane w badaniach.

Pozytywna strona: Monolauryna jest klasyfikowana jako bezpieczna do spożycia (GRAS), ma dobry profil bezpieczeństwa, a jej mechanizm biologiczny jest prawdziwy i dobrze poznany. Nie jest szkodliwa dla większości zdrowych osób, więc ci, którzy chcą jej spróbować jako dodatku w sezonie zimowym, mogą to zrobić bez znaczącego ryzyka, o ile rozumieją, że jest to zakład oparty na mechanizmie, a nie sprawdzone leczenie.

Kto powinien zachować szczególną ostrożność: Kobiety w ciąży i karmiące piersią, osoby z chorobami autoimmunologicznymi oraz osoby przyjmujące stałe leki powinny skonsultować się z lekarzem przed użyciem.

Co wynieść z badań?

1. Nie oczekuj cudu. Monolauryna nie jest antybiotykiem ani lekiem przeciwwirusowym. Dowody u ludzi są skąpe, więc wszelkie oczekiwania gwarantowanego efektu są bezpodstawne.
2. Nigdy nie zastępuj nią leczenia prawdziwej infekcji. Zapalenie płuc, infekcja dróg moczowych czy aktywna opryszczka wymagają opieki medycznej. Suplement nie zastępuje diagnozy i leku.
3. Jeśli próbujesz, zacznij od niskiej dawki. Większość produktów zaleca rozpoczęcie od kilkuset miligramów i stopniowe zwiększanie, aby sprawdzić tolerancję trawienną.
4. Wybierz produkt zaufanej marki. Ponieważ nie ma ścisłych standardów, jakość produktu ma znaczenie. Szukaj marki z kontrolą jakości i granulkami lub kapsułkami o wysokiej czystości.
5. Nie rezygnuj z podstaw. Odpowiednia ilość snu, prawidłowy poziom witaminy D, dieta bogata w rośliny i podstawowa higiena robią dla układu odpornościowego znacznie więcej niż jakikolwiek pojedynczy suplement.

Jeśli chcesz sprawdzić, które suplementy są odpowiednie dla Twoich celów zdrowotnych w spersonalizowany sposób, wypróbuj nasz osobisty selektor suplementów. Dla tych, którzy chcą wypróbować monolaurynę z zaufanej marki, możesz kupić monolaurynę na iHerb.

Szersza perspektywa

Monolauryna jest doskonałym przykładem przepaści między obiecującym mechanizmem a dowodami klinicznymi. Z jednej strony mamy cząsteczkę o prawdziwym, zrozumiałym i dobrze udokumentowanym działaniu biologicznym w laboratorium: zaburza otoczki tłuszczowe bakterii i wirusów otoczkowych i jest bezpieczna do spożycia. Z drugiej strony prawie wszystkie dowody kończą się na szalce Petriego i zwierzęciu laboratoryjnym, a badania kliniczne na ludziach po prostu nie zostały przeprowadzone lub nie wykazały wyraźnych korzyści po podaniu doustnym.

To przypomnienie o ważnej zasadzie w świecie suplementów: Imponująca aktywność in vitro nie gwarantuje skuteczności w organizmie. Wiele substancji zabija wirusy na szalce, ale zawodzi, gdy trzeba dotrzeć w skutecznym stężeniu do odpowiedniej tkanki w żywym organizmie, po trawieniu i wchłonięciu. Monolauryna może być z pewnością użyteczna, ale dopóki nie zostaną przeprowadzone kontrolowane badania na ludziach, pozostaje w kategorii „obiecująca, ale nieudowodniona”. I jak zawsze w tej dziedzinie: najpierw podstawy, potem suplementy, a prawda naukowa przed obietnicą marketingową.

Referencje:
Schlievert PM, Peterson ML. Glycerol Monolaurate Antibacterial Activity in Broth and Biofilm Cultures. PLoS ONE. 2012;7(7):e40350.
Lieberman S, Enig MG, Preuss HG. A Review of Monolaurin and Lauric Acid: Natural Virucidal and Bactericidal Agents. Altern Complement Ther. 2006;12(6):310-314.
Barker LA, Bakkum BW, Chapman C. The Clinical Use of Monolaurin as a Dietary Supplement: A Review of the Literature. J Chiropr Med. 2019;18(4):305-310.