Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi đối với chứng mất trí nhớ

Một nghiên cứu đột phá được công bố gần đây trên tạp chí Nature Communications tiết lộ những hiểu biết mới về các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi đối với chứng mất trí nhớ.
Nhóm nghiên cứu từ Đại học Oxford, do Giáo sư Gwenaëlle Douaud dẫn đầu, đã xem xét 161 yếu tố nguy cơ tiềm ẩn đối với chứng mất trí nhớ bằng cách sử dụng quét não của hơn 40.000 người tham gia trong UK Biobank, một nhóm nghiên cứu lớn có trụ sở tại Anh.

Những phát hiện chính:

• Bệnh tiểu đường: Một mối liên hệ chặt chẽ được tìm thấy giữa bệnh tiểu đường và sự suy giảm nhận thức.
  Nguyên nhân có thể liên quan đến tác động tiêu cực của lượng đường trong máu cao lên mạch máu và dây thần kinh trong não.
  Nghiên cứu này cho thấy những người mắc bệnh tiểu đường có nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ cao hơn 40% so với những người không mắc bệnh tiểu đường.
• Ô nhiễm không khí: Ô nhiễm không khí, đặc biệt là từ khí thải xe cộ, được xác định là một yếu tố nguy cơ đáng kể đối với chứng mất trí nhớ.
  Các nhà nghiên cứu cho rằng ô nhiễm không khí có thể dẫn đến viêm não, tổn thương mạch máu và thoái hóa thần kinh.
  Nghiên cứu này cho thấy những người tiếp xúc với ô nhiễm không khí cao có nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ cao hơn 20% so với những người tiếp xúc với ô nhiễm không khí thấp.
• Tiêu thụ rượu: Tiêu thụ rượu quá mức có liên quan đáng kể đến nguy cơ mất trí nhớ gia tăng.
  Tiêu thụ rượu vừa phải (tối đa một ly rượu vang mỗi ngày) không cho thấy mối liên quan đáng kể đến nguy cơ mất trí nhớ.
  Nghiên cứu này cho thấy những người tiêu thụ hơn hai ly rượu vang mỗi ngày có nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ cao hơn 30% so với những người không tiêu thụ rượu.
• Các yếu tố lối sống: Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của lối sống lành mạnh để duy trì sức khỏe não bộ.
  Chế độ ăn uống lành mạnh, hoạt động thể chất thường xuyên, ngủ đủ giấc và các kiểu ngủ lành mạnh có liên quan đến nguy cơ mất trí nhớ giảm.
  Nghiên cứu này cho thấy những người có lối sống lành mạnh có nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ thấp hơn 25% so với những người có lối sống không lành mạnh.
• Biến thể di truyền: Nghiên cứu đã xác định một số biến thể di truyền liên quan đến nguy cơ mất trí nhớ gia tăng.
  Các biến thể này ảnh hưởng đến chức năng não và các mạng lưới thần kinh cụ thể dễ bị tổn thương hơn do lão hóa.
  Nghiên cứu này cho thấy những người có một số biến thể di truyền nhất định có nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ cao hơn 50% so với những người không có các biến thể này.

Tác động đáng kể:

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của lối sống lành mạnh và môi trường sạch sẽ để duy trì sức khỏe não bộ lâu dài.
Những phát hiện này có thể góp phần phát triển các chiến lược phòng ngừa hiệu quả hơn đối với chứng mất trí nhớ, cũng như cải thiện chất lượng cuộc sống và tuổi thọ khỏe mạnh của mọi người ở mọi lứa tuổi.

Khuyến nghị:

• Duy trì cân nặng hợp lý và lượng đường trong máu bình thường.
• Giảm tiêu thụ rượu.
• Hoạt động thể chất thường xuyên (ít nhất 150 phút mỗi tuần).
• Chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng, giàu trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt.
• Ngủ đủ giấc (7-8 giờ).

Hàm ý bổ sung:

Ngoài tác động đến sức khỏe não bộ, những phát hiện của nghiên cứu còn có những hàm ý khác:

• Chính sách công: Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của các chính sách công tập trung vào việc giảm thiểu các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi đối với chứng mất trí nhớ. Điều này có thể bao gồm các biện pháp như:
  • Hạn chế ô nhiễm không khí
  • Thúc đẩy lối sống lành mạnh
  • Tăng cường nhận thức về các yếu tố nguy cơ của chứng mất trí nhớ
• Nghiên cứu y tế: Nghiên cứu mở ra cánh cửa cho một tương lai nơi có thể ngăn ngừa hoặc trì hoãn sự khởi phát của chứng mất trí nhớ một cách đáng kể. Tiếp tục nghiên cứu và khám phá sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguyên nhân của bệnh và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.
• Chăm sóc và điều dưỡng: Những phát hiện này nhấn mạnh sự cần thiết phải cải thiện các dịch vụ chăm sóc và điều dưỡng cho những người mắc chứng mất trí nhớ và gia đình của họ.

Những thách thức trong tương lai:

Mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, vẫn còn nhiều thách thức trong lĩnh vực nghiên cứu và điều trị chứng mất trí nhớ:

• Hiểu biết về cơ chế sinh học: Vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng các yếu tố nguy cơ khác nhau ảnh hưởng đến sự phát triển của chứng mất trí nhớ như thế nào.
  Hiểu biết sâu sắc hơn về các cơ chế sinh học liên quan có thể giúp phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.
• Phát triển phương pháp điều trị: Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị bằng thuốc, chúng không thể chữa khỏi bệnh hoặc ngăn chặn sự tiến triển của nó.
  Cần phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn.
• Cải thiện chất lượng cuộc sống: Những người mắc chứng mất trí nhớ và gia đình của họ cần được hỗ trợ nhiều trong suốt quá trình.
  Cần cải thiện các dịch vụ chăm sóc và điều dưỡng, cũng như phát triển các công nghệ mới giúp những người mắc chứng mất trí nhớ duy trì sự độc lập và chất lượng cuộc sống của họ.

.
Tài liệu tham khảo:
https://www.nature.com/articles/s41467-024-46344-2