Resveratrol voor een lang leven: waarom de molecuul uit wijn teleurstelt

Als er één molecuul is dat het symbool is geworden van de anti-aging industrie, dan is het resveratrol. Het verhaal is marketingtechnisch perfect: een natuurlijke stof gevonden in druivenschillen en een glas rode wijn, die het leven van gist met meer dan 70% verlengde in een onderzoek uit 2003, en die in één klap de 'verklaring' werd waarom Fransen boter eten en toch lang leven. Binnen enkele jaren werd het een supplement dat voor honderden miljoenen dollars per jaar werd verkocht, met één grote belofte: het leven verlengen.

Maar er is een probleem. Bijna alle beloften van resveratrol zijn gebaseerd op laboratoriumstudies, gist en muizen, en niet op mensen. En toen wetenschappers deze molecuul nauwkeurig bij mensen testten, viel het beeld uiteen. De biologische beschikbaarheid is extreem laag, de klinische resultaten zijn gemengd tot teleurstellend, en in één verontrustend geval blokkeerde het zelfs de voordelen van lichaamsbeweging. In deze gids presenteren we het echte onderzoek, en leggen we uit waarom resveratrol bij ons een rode beoordeling krijgt van 'voorzichtig, zwak bewijs'.

Wat is resveratrol?

Resveratrol is een polyfenol uit de stilbenoïde groep, een molecuul dat de plant produceert als afweerreactie tegen schimmels, UV-straling en verwonding. Mensen komen er vooral mee in aanraking via voedsel:

• Rode wijn, de beroemdste bron, maar in een zeer lage concentratie: ongeveer 1-2 milligram per glas.
• Schillen van rode druiven, frambozen en veenbessen, en ook pinda's.
• Polygonum cuspidatum-wortel (Japanse duizendknoop), de industriële bron voor de meeste supplementen.
• Supplementen, waarbij de dosering meestal varieert tussen 100 en 500 milligram, honderden keren de hoeveelheid in wijn.

Om de hoeveelheid resveratrol te bereiken die het leven van muizen verlengde, zou een mens honderden flessen wijn per dag moeten drinken. Dat is de reden dat deze hele discussie gaat over geconcentreerde supplementen, niet over uw glas wijn bij het avondeten.

Het theoretische mechanisme: sirtuïnen en een grote belofte

De opwinding over resveratrol ontstond uit een onderzoek van David Sinclair in 2003, die beweerde dat de molecuul de sirtuïnen activeert, een familie van eiwitten (voornamelijk SIRT1) die betrokken zijn bij DNA-herstel, metabole regulatie en celoverleving. Activering van sirtuïnen wordt beschouwd als een van de mechanismen die calorische restrictie nabootsen, de enige interventie waarvan herhaaldelijk is bewezen dat deze het leven van proefdieren verlengt.

Het idee was elegant: een pil die de voordelen van vasten nabootst zonder te vasten. Maar al in 2010 rezen er twijfels. Studies toonden aan dat de activering van SIRT1 door resveratrol een bijproduct was van de meetmethode in het laboratorium (artefact), en geen echt effect in een levende cel. Het werkingsmechanisme waar het hele verhaal op rustte, bleek diep omstreden. En zelfs als het mechanisme gedeeltelijk correct is, is het betekenisloos als de molecuul niet in een significante concentratie in het bloed komt. En daar begint het echte probleem.

Het huidige bewijs bij mensen

Onderzoek 1: Walle en collega's uit 2004, het probleem van de biologische beschikbaarheid

Dit is het onderzoek dat alle kaarten omver gooit. Een team onder leiding van Thomas Walle van de Universiteit van South Carolina gaf deelnemers een dosis van 25 milligram resveratrol via de mond en mat wat er in het lichaam mee gebeurde. Het resultaat was paradoxaal: de opname in de darm was hoog, ten minste 70%, maar de systemische biologische beschikbaarheid, dat wil zeggen hoeveel van de actieve molecuul daadwerkelijk in de bloedbaan terechtkomt, was minder dan 1%.

De reden: de lever en de darm zetten resveratrol bijna onmiddellijk om in glucuroniden en sulfaten, inactieve metabolieten. De concentratie van 'schoon' resveratrol in het plasma was zo laag dat het nauwelijks meetbaar was. De conclusie van de onderzoekers was ondubbelzinnig: het metabolisme, en niet de opname, is de bottleneck. In eenvoudige woorden: u slikt de pil, het lichaam breekt het af voordat het iets kan doen.

Onderzoek 2: Yoshino en collega's uit 2012, geen metabool voordeel

Als de biologische beschikbaarheid laag is, is er dan toch een klinisch effect? Een team van de Washington University in St. Louis voerde een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde proef uit, de gouden standaard van medisch onderzoek. Ze gaven 29 niet-obese postmenopauzale vrouwen 75 milligram resveratrol per dag gedurende 12 weken, en testten de insulinegevoeligheid met behulp van de nauwkeurige 'clamp'-techniek.

Het resultaat: niets. Resveratrol verbeterde de insulinegevoeligheid in de lever, spier of vetweefsel niet. Het veranderde de lichaamssamenstelling niet, noch de ruststofwisseling, noch de bloedlipiden, noch de ontstekingsmarkers. De onderzoekers concludeerden expliciet dat 'resveratrol de metabole functie niet verbetert' bij een gezonde populatie. Dit was een zware klap voor de bewering dat de molecuul calorische restrictie bij mensen nabootst.

Onderzoek 3: Gliemann en collega's uit 2013, blokkeert het voordeel van training

Het meest verontrustende onderzoek van allemaal. Een Deens team testte 27 gezonde maar inactieve mannen met een gemiddelde leeftijd van 65, en verdeelde ze over 8 weken intensieve training drie keer per week, waarbij de helft 250 milligram resveratrol per dag kreeg en de rest een placebo. De hypothese was dat resveratrol de voordelen van de training zou versterken.

Het tegenovergestelde gebeurde. De training alleen verbeterde de bloeddruk, cholesterol, maximale zuurstofopname en het lipidenprofiel aanzienlijk. Maar in de groep die resveratrol kreeg, stompte (blunted) het supplement het positieve effect van de training op de bloeddruk en het lipidenprofiel af. In plaats van te helpen, deed resveratrol afbreuk. De vermoedelijke verklaring: de positieve reactie van het lichaam op training verloopt via matige oxidatieve stress, en resveratrol, als antioxidant, kan dat signaal onderdrukken. Dit is een scherpe herinnering dat meer antioxidanten niet per se goed zijn.

Hoe zit het met pterostilbeen, het alternatief?

Als het grootste probleem de biologische beschikbaarheid is, is het logisch om te vragen of er een vergelijkbare molecuul is die beter wordt opgenomen. Pterostilbeen, een chemisch familielid van resveratrol dat in bosbessen wordt gevonden, is precies dat. Het structurele verschil, twee methylgroepen, maakt het vetter en beter bestand tegen afbraak in de lever. Als gevolg daarvan wordt de biologische beschikbaarheid geschat op ongeveer 80%, vergeleken met minder dan 1% voor resveratrol, en de halfwaardetijd is aanzienlijk langer.

Het is belangrijk om te nuanceren: een betere biologische beschikbaarheid is niet gelijk aan bewezen klinisch voordeel. Ook voor pterostilbeen ontbreken grote humane studies naar een lang leven, en het wordt voornamelijk onderzocht op lipiden- en bloeddrukparameters met gemengde resultaten. Maar vanuit een eenvoudig technisch oogpunt, als men toch op een molecuul uit de stilbenoïde groep staat, is pterostilbeen de rationelere keuze. Dit is precies de reden waarom we resveratrol zelf rood beoordelen: niet omdat het idee dom is, maar omdat deze specifieke vorm zijn doel bijna niet bereikt.

Moeten we resveratrol nemen?

Dit is het deel waar we eerlijk moeten zijn, ook al is het niet wat de supplementenindustrie wil dat u hoort. De bottom line over oraal resveratrol:

• De biologische beschikbaarheid is minder dan 1%. Het grootste deel van de pil wordt afgebroken voordat het iets doet.
• Er is geen bewijs voor metabool voordeel bij gezonde mensen (Yoshino-onderzoek).
• Er is een risico dat het de voordelen van lichaamsbeweging ondermijnt (Gliemann-onderzoek), een van de belangrijkste dingen voor een lang leven.
• Bij hoge doseringen (meer dan 1 gram per dag) zijn bijwerkingen aan het maag-darmkanaal gemeld, en er is een mogelijke interactie met anticoagulantia.
• De prijs: 100-200 sjekel per maand voor een molecuul met zwak bewijs, een bedrag dat beter kan worden besteed aan hoogwaardige eiwitten of training.

Als u het toch wilt proberen, kunt u prijzen bekijken voor de aankoop van resveratrol op iHerb, maar doe dit met open ogen over de stand van het bewijs, en geef de voorkeur aan preparaten met een absorptieverbeterende drager als u erop staat.

Wat nemen we wel mee uit het onderzoek?

1. Verwacht niet dat resveratrol uw leven verlengt. Het bewijs bij mensen ondersteunt dit simpelweg niet. De hype is gebaseerd op gist, wormen en muizen, niet op u.
2. Biologische beschikbaarheid is alles. Een supplement dat niet in het bloed komt, is geldverspilling, hoe indrukwekkend het mechanisme op een dia ook lijkt.
3. Als u op een stilbeen staat, overweeg dan pterostilbeen in plaats van resveratrol, vanwege de veel betere opname. Maar ook hier is het bewijs voor een lang leven bij mensen schaars.
4. Voeg geen antioxidanten in hoge dosering toe rond trainingen. Matige oxidatieve stress maakt deel uit van het mechanisme waardoor training gunstig is, en te veel antioxidanten kunnen het afstompen.
5. Investeer in wat werkt: krachttraining, voldoende eiwitten, slaap en het beheren van meetbare tekorten (vitamine D, B12, omega 3). Deze verslaan elke exotische molecuul.

Wilt u weten welke supplementen echt relevant zijn voor uw doelen, beoordeeld op sterkte van het bewijs? Probeer dan onze persoonlijke supplementenkiezer, die filtert op leeftijd, geslacht en doel, en voor elk supplement een eerlijke beoordeling van groen, geel of rood geeft.

Het bredere perspectief

Het verhaal van resveratrol is een perfecte les in supplementeneconomie: een indrukwekkend mechanisme in het laboratorium is geen garantie voor voordeel bij een levend mens. Tussen de petrischaal en uw bloedbaan staan de lever, de darm en het metabolisme, en vaak winnen zij van de mooie chemie. Resveratrol faalt voor deze test niet omdat het 'schadelijk' is, maar omdat het zijn doel bijna niet bereikt, en toen het een kans kreeg in gecontroleerde studies, bewees het zichzelf niet.

Dit is precies de aanpak die ons bij Reverse Aging leidt: een idee niet afwijzen omdat het niet populair is, maar het afwijzen omdat het bewijs zwak is. Een rode beoordeling betekent niet 'gevaarlijk', het betekent 'betaal niet voor een belofte die niet is nagekomen'. Zoek in plaats van de magische pil uit rode wijn naar de saaie dingen die werken: bewegen, slapen, eiwitten eten en echte tekorten aanvullen. Dat is niet zo sexy als een Franse molecuul, maar het is wat echt het leven verlengt.

Referenties:
Gliemann L. et al., Resveratrol blunts the positive effects of exercise training on cardiovascular health in aged men, The Journal of Physiology, 2013
Walle T. et al., High Absorption but Very Low Bioavailability of Oral Resveratrol in Humans, Drug Metabolism and Disposition, 2004
Yoshino J. et al., Resveratrol Supplementation Does Not Improve Metabolic Function in Nonobese Women with Normal Glucose Tolerance, Cell Metabolism, 2012